Η προκήρυξη που βλέπετε στη φωτογραφία κυκλοφόρησε το 1928 και απευθύνεται στους εβραϊκής καταγωγής καπνεργάτες. Αν και συνήθως αναφέρεται ως γραμμένη «στα εβραϊκά», πρόκειται στην πραγματικότητα για κείμενο στα λαντίνο, την ισπανοεβραϊκή γλώσσα των Σεφαραδιτών, αποτυπωμένο με εβραϊκούς χαρακτήρες και τυπογραφικό στυλ που χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά σε εβραϊκά κείμενα και εφημερίδες της εποχής. Η επιλογή αυτής της γλώσσας δεν ήταν τυχαία: τα λαντίνο αποτελούσε τη μητρική γλώσσα της συντριπτικής πλειοψηφίας των Εβραίων εργατών της Θεσσαλονίκης, και η χρήση της σε μια σοσιαλιστική προκήρυξη δείχνει την πρόθεση των συντακτών της να απευθυνθούν απευθείας, στη γλώσσα της καθημερινότητάς τους, σε ένα κοινό που αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της εργατικής τάξης της πόλης.
Οι Εβραίοι καπνεργάτες αποτελούσαν μια ιδιαίτερα σημαντική μερίδα του προλεταριάτου κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, με μαχητική παρουσία σε απεργίες και κινητοποιήσεις. Η σοσιαλιστική οργάνωση Φεντερασιόν, που ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1909 από τον Αβραάμ Μπεναρόγια, βρήκε στους κύκλους αυτούς πρόσφορο έδαφος ακριβώς επειδή απευθυνόταν σε έναν πληθυσμό με έντονη ταξική συνείδηση αλλά και με μια ιδιαίτερη εθνοτική/γλωσσική ταυτότητα, ένας συνδυασμός που την καθιστούσε από τις πρώτες οργανώσεις στον ελλαδικό χώρο που αγωνίστηκαν συστηματικά για τη διεθνιστική ενότητα της εργατικής τάξης, πέρα από εθνικές και θρησκευτικές διαχωριστικές γραμμές. Το εβραϊκό στοιχείο έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική ζωή της Θεσσαλονίκης, όπου ζούσε τότε ο μεγαλύτερος εβραϊκός πληθυσμός των Βαλκανίων, αλλά ανάλογη δυναμική παρουσία είχε και σε άλλες πόλεις με σημαντική εβραϊκή κοινότητα, όπως ο Βόλος.
Η ίδια η ύπαρξη τέτοιων προκηρύξεων προσαρμοσμένων στη γλωσσική πραγματικότητα των εργατών στους οποίους απευθύνονται, αποτελεί σήμερα πολύτιμο ντοκουμέντο για την πολύγλωσση και πολυεθνική σύνθεση του εργατικού κινήματος στην προπολεμική Ελλάδα, μια πτυχή της ιστορίας που συχνά παραγκωνίζεται από εθνοκεντρικές αφηγήσεις της εργατικής και συνδικαλιστικής ιστορίας.
πηγή φωτογραφίας facebook
